Jeśli istnieje jeden akronim, który dominuje dziś w dyskusjach w europejskim przemyśle opakowań i etykiet, to jest to PPWR – unijne rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. PPWR to nie tylko abstrakcyjne ramy prawne, ale siła, która zmienia rzeczywistość i ma na celu zmianę sposobu projektowania, produkcji, stosowania i recyklingu etykiet.
Niniejszy artykuł – trzeci z serii podsumowań FINAT European Label Forum 2025 – analizuje, jak firmy z branży etykiet muszą dostosować się do tego nowego otoczenia regulacyjnego. Dzięki spostrzeżeniom kluczowych prelegentów i panelistów, w tym Franceski Stevens (EUROPEN), Pablo Englebienne’a (FINAT), Jeana-Emile’a Potaufeux (PRE), Mariusa Tenta (CELAB-Europe), Jana 't Harta (AIM Europe/HolyGrail 2.0) i Thomasa Reinera (Berndt & Partner), jesteśmy w stanie w skrócie określić, co przepisy dotyczące PPWR i inne obowiązujące przepisy oznaczają dla branży etykiet dziś, jutro i w przyszłości.
- Główne wyzwanie: możliwość recyklingu nie jest już opcjonalna
PPWR wyznacza jasny termin: do 2030 roku opakowania, które nie są przeznaczone do recyklingu, zostaną zakazane na rynku UE. Do 2035 roku opakowania muszą być nie tylko zaprojektowane z myślą o recyklingu, ale także muszą zostać sprawdzone pod kątem efektywnego recyklingu na dużą skalę. „Jeśli opakowanie, łącznie z etykietą, nie nadaje się do recyklingu, traci dostęp do rynku. Taka jest rzeczywistość” – ostrzegł Pablo Englebienne, kierownik ds. regulacji w FINAT.
Dla drukarni etykiet i dostawców oznacza to:
- Etykiety muszą być dostosowane do procesu recyklingu głównej części jednostki opakowaniowej.
- Materiały, tusze, kleje i inne elementy dekoracyjne etykiet będą musiały być zgodne z wytycznymi dotyczącymi projektowania z myślą o recyklingu, nad którymi obecnie trwają intensywne prace.
- Etykiety plastikowe stanowiące ponad 5% opakowania muszą zawierać materiały pochodzące z recyklingu pokonsumenckiego.
Rodzi to praktyczne wątpliwości dla przetwórców: jakie konstrukcje etykiet spełniają nadchodzące standardy? Jak będzie oceniana możliwość recyklingu w 22 kategoriach opakowań? Teraz nadszedł czas, aby współpracować z klientami i dostawcami w celu testowania, przeprojektowywania i certyfikowania rozwiązań.
- Harmonizacja, ale jeszcze nie jasność
Chociaż PPWR już obowiązuje, wiele pozostaje niejasnych. Francesca Stevens, dyrektor wykonawcza EUROPEN, przedstawiła szczerą aktualizację legislacyjną: „Pozostaje jeszcze 40 aktów prawnych wtórnych… a wiele kluczowych definicji, takich jak to, co uznaje się za „opakowanie”, wciąż pozostaje nierozstrzygniętych”.
- Do najważniejszych nierozwiązanych kwestii należą:
- Czy folia zabezpieczająca jest uważana za opakowanie czy nie?
- Co kwalifikuje się jako kompostowalne (domowe lub przemysłowe)?
- Kto ponosi jaką odpowiedzialność: właściciel marki, producent etykiet czy dostawca surowców?
Te niepewności stwarzają poważne ryzyko dla zgodności. Firmy produkujące etykiety nie mogą sobie pozwolić na bierne czekanie. Jak podkreśliła Francesca: „Pomimo niepewności… nadal zdecydowanie zaleca się rozpoczęcie tego procesu i rozpoczęcie przygotowań wspólnie z partnerami w całym łańcuchu wartości”.
Rola FINAT jest w tym przypadku kluczowa: poprzez uczestnictwo w organach normalizacyjnych i przekazywanie opinii technicznych z branży na potrzeby kształtowania polityki, stowarzyszenie pomaga zapewnić, że realia specyficzne dla poszczególnych etykiet będą uwzględniane w ustawodawstwie.
- Technologie zmieniające zasady gry: sortowanie i inteligentne etykiety
Etykiety nie tylko stanowią element obiegu zamkniętego – mogą również stać się czynnikiem napędzającym bardziej inteligentną gospodarkę o obiegu zamkniętym. Jan 't Hart przedstawił postępy w projekcie Holy Grail 2.0, wykorzystującym cyfrowe znaki wodne do inteligentnego sortowania. „Udowodniliśmy, że inteligentne sortowanie zapewnia wysoki poziom czystości… ponad 90% dokładności wykrywania w 2,4 miliona opakowań”.
Dla konwerterów otwiera to dwie możliwości:
- Innowacja w druku: możliwość stosowania cyfrowych znaków wodnych bez konieczności wykonywania dodatkowych czynności drukowania.
- Wartość dla klienta: inteligentne etykiety mogą wspierać identyfikowalność marki, przejrzystość i zgodność z przepisami.
Jak zauważył Jan, „etykiety odgrywają kluczową rolę w mechanizmie wykrywania… bez etykiety system nie jest w stanie odczytać produktu”. To przypomnienie, że rola etykiety ewoluuje od identyfikatora i narzędzia marketingowego do infrastruktury informacyjnej.
- PPWR jako szansa biznesowa: CELAB i pilna potrzeba przewodzenia
Zamiast sprzeciwiać się regulacjom, niektórzy przedstawiciele branży traktują je jako katalizator innowacji. Marius Tent z Ceflex i 360packmastery, od 2025 roku również kierownik projektu w CELAB-Europe, podsumował strategię CELAB-Europe 2.0: platformę mającą na celu dobieranie partnerów w celu skalowania rozwiązań gospodarki o obiegu zamkniętym w zakresie recyklingu folii i matryc.
„Czas na PPWR. W dzisiejszych czasach nie ma nic ważniejszego niż PPWR” – oznajmił Marius. Podkreślił:
- Luki w świadomości wciąż nękają branżę. Wielu copackerów i właścicieli marek nie zdaje sobie sprawy z istnienia rozwiązań umożliwiających recykling linerów.
- Skala ma kluczowe znaczenie. Im więcej interesariuszy przyłączy się do inicjatywy, tym bardziej opłacalny staje się recykling.
- Strategia oparta na danych z interaktywną mapą rozwiązań sprawia, że CELAB oferuje wykonalne wskazówki producentom etykiet i ich klientom.
Zgodność z PPWR nie będzie narzucana przez organy regulacyjne. Muszą być one współtworzone przez osoby, które najlepiej znają materiały.
- Po roku 2030: strategiczne implikacje dla branży etykiet
W obszernym przemówieniu Thomas Reiner przedstawił szerszy obraz: świat globalnych systemów rozszerzonej odpowiedzialności za środowisko (ROP), zakazów dotyczących materiałów, rosnącej odpowiedzialności za emisję dwutlenku węgla i niedoboru zasobów. „Po sektorze motoryzacyjnym i tekstylnym, kolejne będą opakowania. Inni będą konkurować o wasze materiały pochodzące z recyklingu” – ostrzegł.
Jego wnioski:
- Etykiety muszą spełniać kryteria nietoksyczności, możliwości recyklingu i identyfikowalności.
- Właściciele marek będą żądać danych na temat wpływu na środowisko emisji dwutlenku węgla, wody i materiałów.
- Potrzeby w zakresie dekoracji mogą się drastycznie zmienić, gdyż opakowania wtórne są ograniczone, co wpływa na powierzchnię i widoczność etykiet.
Firmy z branży etykiet muszą przygotować się na środowisko, w którym zgodność z przepisami, zrównoważony rozwój i innowacyjność idą w parze. Oznacza to konieczność ponownego przemyślenia nie tylko materiałów, ale także modeli biznesowych, partnerstw i propozycji wartości.
Wnioski: zwinność to nowa zgodność
Nowe regulacje nie są przeszkodą, ale drogowskazem do odporności i znaczenia. Jak ujął to Pablo: „Musi istnieć przepływ informacji wzdłuż łańcucha dostaw… od surowców, przez drukarnię etykiet, po właściciela marki”.
FINAT nadal pełni funkcję platformy jednoczącej, oferującej specjalistyczną wiedzę, wsparcie i praktyczne narzędzia, które pomagają branży etykiet nie tylko przetrwać, ale i rozwijać się w trakcie tej transformacji. Dzieląc się wiedzą i korzystając z platform społecznościowych, takich jak FINAT, możemy wspólnie umożliwić branży etykiet stawienie czoła wyzwaniom i wykorzystanie szans ery PPWR.
Źródło: FINAT
